Witte Huis kan weinig doen voor het milieu

Gepubliceerd: 16 januari 2008 00:00 | Gewijzigd: 18 januari 2008 11:42

Al Gore denkt terecht dat een verandering van de publieke opinie inzake het klimaat belangrijker is dan een verandering van president, meent

Mark Hertsgaard.

De eerste voorverkiezingen zijn een feit. Daarbij is één man opvallend afwezig: Al Gore. De man die in 2000 meer stemmen kreeg dan George W. Bush, de man die acht jaar vice-president onder Bill Clinton was en wiens film over de klimaatverandering is beloond met een Oscar en de Nobelprijs voor de Vrede, heeft geweigerd aan de race mee te doen.

Voor het nummer over de ‘Persoon van het Jaar’ vroeg Time Gore in 2007 of hij niet ‘de morele plicht’ had om mee te doen, gelet op de ongeëvenaarde macht van het Witte Huis en de urgentie van de klimaatcrisis. Gore gaf het antwoord dat hij al maanden geeft: hoewel hij „de mogelijkheid niet helemaal had uitgesloten”, verwachtte hij zich niet kandidaat te stellen; het beste wat hij kon doen om de klimaatverandering te bestrijden, was zich te blijven richten op een „verandering van de publieke opinie”.

Sommigen houden het erop dat Gore slim afwacht of andere kandidaten struikelen. Ik betwijfel dat. Ik doe nu vijftien jaar verslag van het klimaatactivisme van Gore, sinds mijn eerste interview met hem op de VN-Aardtop in 1992, en ik denk dat hij oprecht van mening is dat een verandering van de publieke opinie belangrijker is dan een verandering van president. Bovendien heeft Gore goede redenen voor deze ongewone conclusie.

Ik had een interview van twee uur met Gore vlak voordat An Inconvenient Truth uitkwam. Een groot deel van ons gesprek ging over een wrang gegeven dat veel van de mensen die nu hem aansporen zich kandidaat te stellen lijkt te zijn ontgaan: de laatste keer dat Gore in het Witte Huis bivakkeerde, heeft hij geen enkele vooruitgang tegen de opwarming van de aarde weten te boeken. In de acht jaar dat de regering-Clinton-Gore aan de macht was, heeft ze niet één belangrijke wet tegen de klimaatverandering ingevoerd. Ze ondertekende het Kyoto-protocol, maar pas nadat ze dit had afgezwakt met verlammende uitvluchten; waarna ze besloot geen poging te doen tot ratificatie van het verdrag door de Senaat.

In ons gesprek erkende Gore deze tekortkomingen. Maar volgens hem lag de schuld niet bij hem of Clinton, want die was naar zijn zeggen „meer dan ontvankelijk”. Er was volgens Gore veeleer „een enorm verzet” van de twee rijkste, machtigste industrieën uit de Amerikaanse geschiedenis, de olie en de auto, die fel gekant waren tegen een uitstootreductie, evenals de steenkool- en elektriciteitsbedrijven. Kyoto werd „geblokkeerd door druk van de vervuilers”, zei Gore, en voegde daar nog aan toe dat Exxon-Mobil en andere grote bedrijven „mensen bewust in verwarring brachten” met tientallen miljoenen dollars aan advertenties en gelobby waarin de wetenschap achter de aardopwarming werd verdraaid en gekleineerd. Deze desinformatiecampagne bevorderde „een massale ontkenning in het hele land” en „bereidde de weg” in Washington voor de uiteindelijke blokkade van hervormingen door het Congres.

De les die Gore uit zijn nederlagen in het Witte Huis lijkt te hebben getrokken is dat om echte verandering tot stand te brengen het niet genoeg is om president te zijn, vooral niet als je machtige belangen tegen hebt. De enige manier om die te verslaan is de weg opnieuw te bereiden – om zo’n alomvattende golf van publieke druk op te bouwen dat elke politicus die wordt gekozen zich gedwongen zal voelen om actie te ondernemen, ook als Exxon-Mobil en zijn vrienden daarmee worden teleurgesteld.

De invloed van het bedrijfsleven op Capitol Hill lijkt nog altijd behoorlijk sterk. Gore noemde de wet-Warner-Lieberman, die de Senaat binnenkort zal behandelen, „ontoereikend”. Hij dringt aan op radicaler ingrijpen, inclusief een verbod op nieuwe kolencentrales.

De drie voornaamste Democratische presidentskandidaten – Edwards, Clinton en Obama – zijn allemaal doordrongen van het klimaatprobleem en beloven terzake belangrijke maatregelen te nemen. Dit geldt in mindere mate ook voor de Republikeinen John McCain en Mike Huckabee. Maar wanneer een van hen als president het rampzalige klimaatbeleid van Bush zou weten te keren, dan zal hij of zij enorme dank aan Gore verschuldigd zijn.

Mark Hertsgaard is auteur van onder meer ‘Earth Odyssy’. Binnenkort verschijnt ‘Living Through the Storm: Surviving Our Future Under Global Warming’.